​Chủ trì có ông Nguyễn Văn Lợi - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh; GS.TS. Tạ Ngọc Tấn - nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương; GS.TS Nguyễn Quang Thuấn - Trưởng Tiểu ban Kinh tế Hội đồng Lý luận Trung ương.​

Mô hình phát triển sáng tạo

Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Văn Lợi cho biết, Tọa đàm là bước chuẩn bị cho buổi Hội thảo "Mô hình phát triển của tỉnh Bình Dương trong công cuộc đổi mới đất nước" vào tháng 11 sắp tới.

Toàn cảnh buổi Tọa đàm khoa học

Đây là một trong những hoạt động trong khuôn khổ chương trình hợp tác thực hiện Đề án "Tổng kết mô hình phát triển của tỉnh Bình Dương trong công cuộc đổi mới đất nước và tầm nhìn định hướng đến năm 2050" giữa Tỉnh ủy Bình Dương và Hội đồng Lý luận Trung ương. Đề án là nhiệm vụ chính trị hết sức quan trọng, cấp thiết, không chỉ định hình sự phát triển của tỉnh Bình Dương trong khoảng ba thập kỷ tới, mà còn góp phần cung cấp luận cứ xây dựng Văn kiện Đại hội lần thứ XIV của Đảng và tổng kết 40 năm đổi mới đất nước.

Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Văn Lợi phát biểu tại buổi Tọa đàm​

Tỉnh Bình Dương cam kết sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ hơn nữa để góp phần thúc đẩy quá trình hoàn thành việc tổng kết mô hình phát triển của tỉnh Bình Dương trong công cuộc đổi mới của đất nước và tầm nhìn định hướng đến năm 2050 đúng kế hoạch đề ra; mà trước mắt phối hợp tổ chức thành công Hội thảo "Mô hình phát triển của tỉnh Bình Dương trong công cuộc đổi mới đất nước" vào tháng 11 tới đây.

Sau 26 năm phát triển Bình Dương đã đạt những thành tựu ấn tượng​

Phát biểu khai mạc hội nghị, GS.TS. Tạ Ngọc Tấn - nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương nhấn mạnh, những thành tựu phát triển của tỉnh Bình Dương đạt được trong hơn 25 năm qua đã phản ánh mô hình phát triển hết sức sáng tạo "Trung ương mở đường, địa phương kiến tạo, doanh nghiệp đồng hành, người dân tham gia";  và cũng là mô hình độc đáo, hội đủ cách tiếp cận: "Tư duy toàn cầu, tầm nhìn quốc gia, hành động địa phương". Mô hình Bình Dương được Hội đồng Lý luận Trung ương chọn lựa thực hiện Đề án với kỳ vọng mô hình này sẽ tiếp tục phát triển là một hình mẫu, điển hình lan tỏa ở nhiều địa phương, để cả nước có nhiều mô hình phát triển như Bình Dương. ​

GS.TS. Tạ Ngọc Tấn - nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương phát biểu khai mạc ​

Với xuất phát điểm là tỉnh thuần nông, Bình Dương đã quyết định tập trung xây dựng chiến lược phát triển kinh tế theo hướng hiện đại dựa trên phát huy lợi thế vị trí địa lý, nguồn lực sẵn có và tạo lập môi trường đầu tư kinh doanh thông thoáng, đưa Bình Dương trở thành tỉnh thu hút đầu tư nước ngoài đứng thứ 2 trong cả nước với 65 lãnh thổ, quốc gia lựa chọn Bình Dương là điểm đến đầu tư. Bình Dương đã chuyển mình, vươn lên trở thành một tỉnh phát triển, có tốc độ công nghiệp hóa, đô thị hóa cao trong Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Thu nhập bình quân đầu người đạt 170 triệu đồng/người/năm, được Trung ương đánh giá là địa phương có thu nhập bình quân đầu người cao nhất nước. Tốc độ đô thị hóa nhanh, đạt tỷ lệ trên 84%. Theo PGS.TS Trần Kim Chung – Thư ký Khoa học Hội đồng Lý luận Trung ương, thành công của mô hình phát triển tỉnh Bình Dương xuất phát từ nhiều yếu tố, trước hết là nhờ đội ngũ lãnh đạo kiên định trong tầm nhìn, trong ý chí và trong hành động đổi mới. Trong suốt hơn 25 năm, các thế hệ lãnh đạo tỉnh Bình Dương vẫn luôn giữ tinh thần đổi mới. Từ giai đoạn đầu thu hút nhà đầu tư, đến giai đoạn thu hút đầu tư lớn, chuyển qua giai đoạn đổi mới mô hình tăng trưởng, tăng cường liên kết vùng và hiện nay tổng kết mô hình để chuyển giao giai đoạn phát triển mới, đội ngũ lãnh đạo tỉnh Bình Dương luôn luôn đi đầu trong việc tìm tòi để phát triển.

PGS.TS Trần Kim Chung – Thư ký Khoa học Hội đồng Lý luận Trung ương​ trình bày tham luận

Tỉnh có chủ trương và tổ chức thực hiện đúng đắn trong việc tăng cường liên kết để thu hút nguồn lực: Vốn, lao động. Vai trò chủ đạo của doanh nghiệp Nhà nước tác động lan tỏa, đóng góp phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong việc thu hút đầu tư nước ngoài, phát triển doanh nghiệp tư nhân được khẳng định trên thực tế. Mô hình liên doanh liên kết trong phát triển cơ sở hạ tầng khu công nghiệp giữa doanh nghiệp Nhà nước của tỉnh và doanh nghiệp FDI trong suốt 25 năm qua, có thể nói là một trong những lý do thành công của Bình Dương.

Bình Dương có một địa bàn thuận lợi về vị trí địa lý kinh tế, về mặt bằng, về khí hậu. Những năm gần đây, cùng với sự chững lại của thu hút đầu tư, trong đó có đầu tư tư nhân, thể hiện sự cần thiết phải có những động thái mới trong phát triển kinh tế, Bình Dương đã tích cực đi vào cách mạng 4.0. Một trong những thể hiện là việc chuyển từ cơ cấu công nghiệp - dịch vụ - nông nghiệp sang công nghiệp - dịch vụ - đô thị mà rõ nét nhất là việc tham gia vào liên minh các đô thị thông minh. "Vùng thông minh Bình Dương" lấy nòng cốt là một số địa phương phát triển kinh tế xã hội mạnh của tỉnh.

Xác lập mô hình phát triển kinh tế cao hơn

Ngoài việc đi sâu vào  phân tích, rút ra những bài học kinh nghiệm thực tiễn từ mô hình thành công của Bình Dương, các đại biểu cũng chỉ ra những hạn chế, thách thức mà tỉnh phải đối mặt trong tiến trình phát triển, đồng thời đề xuất, gợi ý các giải pháp cho tỉnh.

GS.TS Nguyễn Quang Thuấn đã chỉ ra những thách thức, vấn đề đặt ra của Bình Dương hiện nay. Cụ thể, mô hình phát triển của Bình Dương vẫn chưa bền vững, tăng trưởng của Bình Dương không dựa nhiều vào năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) mà chủ yếu dựa vào tăng vốn và lao động.  Cơ cấu kinh tế chưa hợp lý, ngành dịch vụ còn chưa phát triển; tăng trưởng kinh tế phụ thuộc FDI; lao động chủ yếu vẫn là phổ thông, nhập cư, không ổn định; sản xuất chủ yếu là gia công, lắp ráp, chế biến; hạ tầng còn chưa đáp ứng được yêu cầu; cơ cấu xã hội còn lạc hậu...

Theo GS.TS Nguyễn Quang Thuấn để đạt được những mục tiêu của tỉnh đến năm 2030, tầm nhìn đến 2050, Bình Dương cần có quy hoạch tổng thể, xác định rõ mô hình phát triển của tỉnh Bình Dương giai đoạn tới và tầm nhìn đến năm 2050. Mô hình phát triển của Bình Dương giai đoạn tới phải phát huy tốt nhất tiềm năng và lợi thế so sánh trong bối cảnh và điều kiện mới. Chuyển đổi mạnh mẽ sang mô hình phát triển dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao phải là đột phá của sự phát triển. Cải thiện môi trường sản xuất, kinh doanh để thu hút, tạo lập được các chuỗi sản xuất, các chuỗi hàng hóa có trụ sở chính đóng trên địa bàn tỉnh Bình Dương. Đẩy mạnh phát triển dịch vụ, đưa dịch vụ thành ngành chính, trong đó chú trọng các ngành dịch vụ có giá trị gia tăng cao. Tập trung đầu tư kết nối các công trình hạ tầng nội bộ tỉnh và kết nối vùng; thu hút nhân tài, nhân lực chất lượng cao đến sinh sống, làm ăn, làm việc trên địa bàn tỉnh Bình Dương. Tăng cường thu hút công nghệ cao vào doanh nghiệp, trường học, viện nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Bình Dương. Có cơ chế ưu đãi thu hút chuyển giao công nghệ cho các chủ thể trên địa bàn tỉnh Bình Dương. Bên cạnh đó, cần có các Trung tâm hỗ trợ các giải pháp khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo để làm vườn ươm cho phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tập trung hoàn thành việc nâng tỉnh Bình Dương thành thành phố trực thuộc Trung ương với đầy đủ các tiêu chí nhà nước đặt ra. Tạo lập cơ chế cân đối, phân bổ ngân sách nhà nước theo vùng, không theo tỉnh, đối với tổng vốn đầu tư công cho phát triển cơ sở hạ tầng vùng. Đồng thời, xếp thứ tự ưu tiên cao trong cấp vốn đầu tư công cho các công trình cơ sở hạ tầng mang tính kết nối vùng.

Mặc dù đã có những thành tựu quan trọng, tuy nhiên, theo các đại biểu mô hình phát triển của Bình Dương vẫn còn một số hạn chế, tồn tại: Bình Dương chưa thu hút được các nhà đầu tư chiến lược - các "sếu đầu đàn". Tỉnh cũng chưa có chuỗi liên kết sản phẩm, cụm liên kết ngành trên địa bàn tỉnh. Các công trình hạ tầng kết nối vùng vẫn còn đang trong giai đoạn chờ hoàn thiện. Dịch vụ phát triển không tương xứng với công nghiệp và đô thị. Khu vực kinh tế tư nhân phát triển chưa đúng tầm...

​

TS.Cao Đức Phát - nguyên Phó Trưởng ban Thường trực Ban Kinh tế Trung ương, Phó Trưởng Tiểu ban Kinh tế Hội đồng Lý luận Trung ương phát biểu tại tọa đàm

Qua phân tích, TS. Cao Đức Phát - nguyên Phó Trưởng ban Thường trực Ban Kinh tế Trung ương,​ Phó Trưởng Tiểu ban Kinh tế Hội đồng Lý luận Trung ương cho rằng, để duy trì tăng trưởng kinh tế, Bình Dương phải tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, thu hút đầu tư chất lượng cao; thu hút và đào tạo lao động có tay nghề cao; ưu tiên thu hút đầu tư tạo ra giá trị gia tăng cao, sử dụng lao động chất lượng cao hơn, phát triển kinh tế nội địa; phát triển đào tạo nhân lực, nâng cao năng suất lao động; nâng cấp cơ sở hạ tầng cả ở thành thị và nông thôn; phát triển giáo dục, y tế, văn hóa trình độ tiên tiến, chất lượng cao; có cơ chế bảo vệ môi trường bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu.

TS. Huỳnh Ngọc Đáng - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử tỉnh chia sẻ về những định hướng phát triển của Bình Dương thời gian tới​

Chia sẻ về những định hướng phát triển thời gian tới, TS. Huỳnh Ngọc Đáng - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử tỉnh cho biết, trước xu thế, xu hướng vận động của thế giới, Bình Dương đã xác định cần vượt ra khỏi khuôn khổ mô hình phát triển kinh tế công nghiệp kiểu cũ để xác lập mô hình phát triển kinh tế với đẳng cấp cao hơn nhằm từng bước rời xa thâm dụng lao động và thâm dụng đất đai, ưu tiên thu hút các dự án công nghệ cao, công nghệ sạch, ít thâm dụng lao động, có giá trị gia tăng cao, có tác động lan tỏa, kết nối chuỗi sản xuất và cung ứng toàn cầu. Với định hướng trên, chiến lược thu hút đầu tư của tỉnh đã có những điều chỉnh hết sức cơ bản để vừa tiếp tục phát huy thế mạnh hiện có, vừa phù hợp với xu hướng của đầu tư trong kỷ nguyên số và cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, hướng tới mục tiêu Net zero, thông qua việc chuyển đổi mô hình phát triển từ công nghiệp - đô thị - dịch vụ sang các mô hình phát triển mới thông qua công cụ quy hoạch tỉnh từ đây đến năm 2030 và xa hơn là đến năm 2050. ​

Giai đoạn II, đến năm 2050 cơ bản hình thành được mô hình công nghiệp - đô thị - dịch vụ quốc tế - đổi mới sáng tạo - khoa học công nghệ, trong đó xây dựng các khu công nghiệp gắn liền với khoa học và công nghệ thu hút các viện, trường, các hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo, các ngành dịch vụ, dịch vụ số nhằm thu hút các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao.​